โดนหมาแมวกัดต้องไปหาหมอไหม? รู้จักและป้องกันพิษสุนัขบ้าก่อนสาย
Rabies
โรคพิษสุนัขบ้า หรือโรคกลัวน้ำ (rabies, hydrophobia) เป็นโรคไวรัสที่ทำให้เกิดการอักเสบเฉียบพลันของสมองในมนุษย์และสัตว์เลือดอุ่น เป็นโรคติดต่อจากสัตว์สู่คนที่อันตรายที่สุดชนิดหนึ่ง แต่สามารถป้องกันได้ด้วยการฉีดวัคซีน
สาเหตุและการติดต่อ
โรคนี้เกิดจากไวรัสพิษสุนัขบ้า ซึ่งอยู่ในน้ำลายของสัตว์ที่ป่วย และติดต่อสู่คนหรือสัตว์อื่นผ่านการถูกกัด ข่วน หรือการเลียบาดแผลและเยื่อเมือก สัตว์ที่พาหะหลัก ได้แก่ สุนัข แมว และสัตว์ป่า เช่น สุนัขจิ้งจอกและค้างคาว
ไวรัสจะเดินทางไปตามเส้นประสาทเข้าสู่สมอง เมื่อแสดงอาการแล้ว โรคแทบไม่มียารักษาที่ได้ผล จึงเน้นที่การป้องกันด้วยวัคซีนและการดูแลบาดแผลหลังสัมผัสโดยเร็ว
อาการในสัตว์
ระยะแรกสัตว์มักมีไข้เล็กน้อย เปลี่ยนพฤติกรรม เช่น เฉื่อยหรือกระวนกระวาย จากนั้นอาจเข้าสู่ระยะตื่นเต้น เช่น ก้าวร้าว ขู่กัด กลัวน้ำ และมีน้ำลายไหลมาก หรือระยะอัมพาต เช่น ลิ้นห้อย กลืนลำบาก และแขนขาอ่อนแรง
สัตว์ที่สงสัยว่าติดเชื้อพิษสุนัขบ้าต้องแยกและสังเกตอาการภายใต้การดูแลของสัตวแพทย์หรือหน่วยควบคุมโรค โดยยึดหลักปฏิบัติตามคำแนะนำของหน่วยงานสาธารณสุขของท้องถิ่น
การป้องกัน
วิธีป้องกันที่มีประสิทธิภาพที่สุดคือการฉีดวัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้าให้แมวและสุนัขเป็นประจำทุกปี ตามกำหนดของสัตวแพทย์ พร้อมกับควบคุมประชากรสัตว์จรและไม่ให้สัตว์เลี้ยงออกไปหากินนอกบ้าน
ในพื้นที่ที่ยังพบโรค ควรหลีกเลี่ยงการสัมผัสสัตว์ที่ไม่มีเจ้าของหรือพฤติกรรมผิดปกติ และหากถูกกัดต้องรีบล้างแผลและไปพบแพทย์เพื่อประเมินความจำเป็นในการฉีดวัคซีนหลังสัมผัส
เมื่อถูกกัดต้องทำอย่างไร
หากถูกแมวหรือสุนัขกัด ข่วน ควรล้างแผลทันทีด้วยสบู่และน้ำสะอาด หรือน้ำเกลือ ฟอกล้างอย่างน้อย 15 นาที แล้วรีบไปพบแพทย์เพื่อประเมินบาดแผลและความเสี่ยง รวมถึงตรวจสอบว่าสัตว์ที่กัดมีสถานะวัคซีนหรือสังเกตอาการได้หรือไม่
หลังสัมผัส สัตวแพทย์หรือเจ้าหน้าที่สาธารณสุขจะประเมินว่าจำเป็นต้องฉีดวัคซีนหลังการสัมผัสหรือไม่ ยิ่งเริ่มเร็วเท่าไรยิ่งป้องกันโรคได้ดีเท่านั้น ไม่ควรรอจนเกิดอาการ
คำถามพบบ่อย
โรคพิษสุนัขบ้าติดต่อได้อย่างไร?
ติดต่อผ่านน้ำลายของสัตว์ที่ป่วย ทางถูกกัด ข่วน หรือการเลียบาดแผลและเยื่อเมือก ไม่ติดต่อทางอากาศหรือน้ำเปล่า
สุนัขต้องฉีดวัคซีนพิษสุนัขบ้าบ่อยแค่ไหน?
ควรฉีดเป็นประจำทุกปีตามกำหนดของสัตวแพทย์ และในพื้นที่ที่พบโรค ให้ความสำคัญกับการฉีดวัคซีนอย่างสม่ำเสมอ
ถูกสุนัขกัดแต่แผลเล็กต้องไปพบแพทย์ไหม?
ควรล้างแผลทันทีด้วยสบู่และน้ำไหล แล้วไปพบแพทย์ทุกครั้งที่มีการถูกกัดหรือข่วน เพราะแผลเล็กก็เสี่ยงติดเชื้อพิษสุนัขบ้าได้
แมวที่เลี้ยงในบ้านต้องฉีดวัคซีนไหม?
ควรฉีดแม้เลี้ยงในบ้าน เพราะแมวอาจหนีออกนอกบ้านหรือถูกสัตว์จรเข้ามาใกล้ และยังช่วยลดความเสี่ยงต่อสมาชิกในครอบครัวได้
