หมาแมวส่ายหัว เกาหู แคะหู เหม็นตุ่ย ตุ้มหูบวม หูอักเสบห้ามปล่อยเนิ่นนาน
Ear Problems in Dogs and Cats
ปัญหาหูอักเสบในแมวและสุนัขพบได้บ่อย ทั้งจากไรขี้หู แบคทีเรีย ยีสต์ ภูมิแพ้ และสิ่งแปลกปลอม ถ้าปล่อยไว้เนิ่นนานอาจลุกลามถึงแก้วหูได้ บทความนี้จะช่วยให้รู้สัญญาณแรกเริ่ม สาเหตุที่แท้จริง และวิธีทำความสะอาดหูที่ถูกต้อง
สัญญาณแรกที่บอกว่าหูผิดปกติ
- ส่ายหัวบ่อย ๆ หรือเอียงหัวข้างหนึ่งตลอดเวลา
- เกาหูหรือถูหัวกับพื้นเฟอร์นิเจอร์ไม่หยุด
- ในหูแดง บวม มีขี้หูสีดำหรือเหลืองกลิ่นเหม็น
- ตุ้มหูบวมแข็งและร้อนเมื่อสัมผัส
- หอน เศร้า ไม่ยอมให้จับหัว หรือเวลาจับหูแล้วดิ้นเจ็บ
- ในรายที่ลุกลามถึงหูชั้นกลาง อาจเดินเซ เอียงหัว หรือหูหนวก
ขี้หูสีดำแห้ง ๆ คล้ายกากกาแฟ มักบ่งชี้ไรขี้หู ส่วนขี้หูเหลืองปนเขียวกลิ่นเหม็นมักมาจากแบคทีเรียหรือยีสต์ แต่ข้อแม้คือเราดูจากสีอย่างเดียวไม่ได้ ต้องตรวจหาเชื้อก่อนเลือกยา เพราะการใช้ยาผิดชนิดจะยิ่งทำให้การติดเชื้อดื้อยา
สาเหตุที่แท้จริงของหูอักเสบมีอะไรบ้าง
| สาเหตุ | มักพบใน | ลักษณะที่เห็น |
|---|---|---|
| ไรขี้หู | ลูกหมา ลูกแมว | ขี้หูสีดำเหมือนกากกาแฟ คันมาก |
| แบคทีเรีย | สุนัขสายพันธุ์หูพับ | ขี้หูเหลืองเขียว มีกลิ่นเหม็น ติดเชื้อซ้ำ ๆ |
| ยีสต์ | หมามีภูมิแพ้หรือหูอับชื้น | ขี้หูสีน้ำตาลเข้ม กลิ่นคล้ายเชื้อรา คัน |
| สิ่งแปลกปลอม | หมาที่วิ่งเล่นในพงหญ้า | ส่ายหัวกะทันหันรุนแรง เพิ่งเกิดตอนนี้ |
| ภูมิแพ้ | หมาหรือแมวที่แพ้อาหารหรือเกสร | หูอักเสบทั้งสองข้าง เป็นซ้ำ ๆ ร่วมกับคันผิวหนัง |
ทำความสะอาดหูที่ถูกวิธี
- เลือกน้ำยาล้างหูสำหรับสัตว์โดยเฉพาะ ห้ามใช้น้ำยาเช็ดหูของคนหรือแอลกอฮอล์ เพราะระคายเคืองแก้วหู
- บีบน้ำยาเข้าหูชั้นนอกแล้วนวดโคนหูเบา ๆ สัก 20–30 วินาที เพื่อให้น้ำยาซึมละลายขี้หู
- ปล่อยให้สัตว์ส่ายหัวเอง ใช้สำลีหรือผ้านุ่มเช็ดเฉพาะส่วนนอกของใบหู ห้ามสอดลึกเพราะเสี่ยงทำร้ายแก้วหู
- ทำซ้ำจนกว่าน้ำยาที่ออกมาจะใส แล้วเช็ดให้แห้ง
- ถ้าไม่แน่ใจเทคนิค ควรให้สัตวแพทย์สาธิตให้ดูจริงในคลินิกก่อน
ความเชื่อผิด ๆ เรื่องการรักษาหู
ความจริง: ห้ามใช้ยาเหลือใช้เด็ดขาด เพราะเชื้อแต่ละครั้งไม่เหมือนกัน การใช้ยาฆ่าเชื้อผิดชนิดยิ่งทำให้เชื้อดื้อยาและหูอักเสบเรื้อรัง ต้องให้สัตวแพทย์ตรวจและจ่ายยาใหม่ทุกครั้ง
เมื่อไรต้องพบสัตวแพทย์
พบสัตวแพทย์ทันทีถ้า เอียงหัวกะทันหัน เดินเซ วนเวียน เห็นหนองหรือเลือดจากหู หรือหูเจ็บมากจนไม่ให้จับ ถ้าอาการเพิ่งเริ่ม เช่น ส่ายหัวและเกาหูเพียงเล็กน้อย ก็ควรตรวจแต่เนิ่น ๆ เพราะหูอักเสบที่ปล่อยไว้นานจะรักษายากและเสี่ยงต่อการทะลุแก้วหูและหูชั้นกลางอักเสบ
หมาแล็บราดอร์เริ่มส่ายหัวและเกาหูข้างซ้ายบ่อย ๆ เจ้าของลองหยอดน้ำยาที่ร้านขายสัตว์เลี้ยงแนะนำ อาการดีขึ้นชั่วคราวแล้วกลับมาเป็นซ้ำหนักขึ้น ตรวจพบว่าแก้วหูอักเสบและมีเชื้อแบคทีเรียดื้อยา หลังเพาะเชื้อและเลือกยาตามผลตรวจ ใช้เวลารักษา 6 สัปดาห์จึงหาย ถ้ามาตั้งแต่แรกคงหายในสัปดาห์เดียว
คำถามพบบ่อย
ทำไมหมาเราหูอักเสบเป็นซ้ำ ๆ ตลอด?
สาเหตุรองที่พบบ่อยคือภูมิแพ้ ไม่ว่าจะแพ้อาหารหรือเกสร ยิ่งปล่อยอาการแพ้ไว้ ยิ่งทำหูอักเสบซ้ำ ควรตรวจหาสาเหตุต้นเหตุร่วมกับการรักษาหู
หูแมวมีขี้หูดำ ๆ คืออะไร?
ขี้หูสีดำคล้ายกากกาแฟมักเป็นสัญญาณของไรขี้หู (ear mites) ซึ่งติดต่อง่ายระหว่างแมวด้วยกัน ควรพบสัตวแพทย์เพื่อยืนยันและรักษา ไม่ใช่แค่ทำความสะอาด
ทำความสะอาดหูบ่อยแค่ไหนถึงจะพอดี?
หมาและแมวสุขภาพดีปกติไม่จำเป็นต้องล้างหูบ่อย เพียงเช็ดใบหูสัปดาห์ละครั้ง ส่วนสุนัขพันธุ์หูพับหรือที่มีประวัติหูอักเสบควรปฏิบัติตามคำแนะนำสัตวแพทย์
หูอักเสบติดต่อถึงคนไหม?
ไรขี้หูติดต่อระหว่างสัตว์ด้วยกันได้ แต่ไม่ใช่ปัญหาสำคัญของคน ส่วนแบคทีเรียหรือยีสต์ส่วนใหญ่จำเพาะกับสัตว์ ไม่ใช่โรคติดต่อร้ายแรงถึงคน แต่ควรรักษาความสะอาดมือหลังสัมผัส
