CChocoMoji
หน้าแรก›ความรู้สัตว์เลี้ยง›อาการที่พบบ่อย›หมาแมวไอถี่ ๆ ไอแห้ง ไอเสียงกบ หรือไอมีเสมหะ แต่ละแบบบอกโรคคนละโรค

หมาแมวไอถี่ ๆ ไอแห้ง ไอเสียงกบ หรือไอมีเสมหะ แต่ละแบบบอกโรคคนละโรค

Coughing in Dogs and Cats

แมวสุนัขอาการ

อาการไอในแมวและสุนัขมีหลายแบบ ตั้งแต่ไอแห้ง ๆ เสียงกบ ไอแบบสำลัก ไปจนถึงไอตอนกลางคืนในสุนัขแก่ บทความนี้จะช่วยแยกประเภทของไอ เช็กสัญญาณอันตราย และรู้ว่าอะไรต้องพาไปพบสัตวแพทย์ด่วน อะไรที่ดูแลเองได้

สุนัขกำลังไออยู่ภายในบ้าน
ภาพ: File:Neighbor coughing (explored 3.3.2019) - Flickr - eba5684.jpg · CC BY 2.0 · E L from Western-Finland

ไอคืออะไร และทำไมสัตว์เลี้ยงเราถึงไอ

การไอคือการขับลมหายใจออกอย่างรวดเร็ว เพื่อขจัดสารคัดหลั่ง สิ่งระคายเคือง สิ่งแปลกปลอม และจุลินทรีย์ออกจากทางเดินหายใจ ไอเป็นรีเฟล็กซ์ป้องกันตัวตามธรรมชาติ แต่การไอบ่อย ๆ ปกติจะชี้ว่ามีความผิดปกติบางอย่างในร่างกาย

  • การติดเชื้อทางเดินหายใจ เช่น ไอกรนสุนัข ไข้หวัด หรือไวรัส
  • ภูมิแพ้และฝุ่นละออง หรือควันบุหรี่ที่ทำให้ทางเดินหายใจระคายเคือง
  • หลอดลมยุบ (tracheal collapse) ในสุนัขพันธุ์เล็ก เช่น ชิสุ ปอม
  • โรคหัวใจที่ทำให้ปอดมีน้ำหรือเลือดคั่ง โดยเฉพาะสุนัขสูงวัย
  • โรคหืดแมว หนอนพยาธิปอด หรือสิ่งแปลกปลอมติดค้างในคอ

การสังเกตเสียง ลักษณะ และช่วงเวลาที่ไอจะบอกข้อมูลสำคัญให้สัตวแพทย์ เช่น ไอตอนไหน ตอนกลางคืนหรือหลังวิ่ง และมีเสมหะหรือไม่ เพราะแต่ละแบบชี้ไปที่สาเหตุคนละโรค

แบบของไอที่บอกโรคได้

ลักษณะไอมักพบในสาเหตุที่พบบ่อย
ไอแห้ง ๆ เสียงกบ ซ้ำ ๆ ต่อเนื่องสุนัขไอกรนสุนัข หลอดลมอักเสบติดต่อ
ไอเสียงสั่นก๊อก ๆ ตอนตื่นเต้นสุนัขพันธุ์เล็กหลอดลมยุบ
ไอตอนกลางคืนหรือหลังนอนสุนัขอายุมากโรคหัวใจ ภาวะหัวใจวาย
ไอแบบก้มตัวพ่นลมหายใจ หายใจดังแมวโรคหืดแมว
ไอมีเสมหะ ไอสำลัก มีน้ำมูกทั้งสองปอดบวม การติดเชื้อแบคทีเรีย
หมาไอเสียงกบหรือไอแห้ง ๆ เป็นชุด แบบเหมือนมีอะไรติดคอ มักเป็นไอกรนสุนัข ส่วนแมวที่ไอแบบก้มคอต่ำและพ่นหายใจผิดปกติ ควรให้สัตวแพทย์ตรวจโรคหืดแมวโดยเร็ว

เช็กความรุนแรงแบบคร่าว ๆ ก่อนตัดสินใจ

ประเมินเบื้องต้น
  1. สังเกตว่าสัตว์ยังกินน้ำกินอาหารและเล่นได้ตามปกติไหม ถ้าไอแล้วยังร่าเริง ก็ไม่จำเป็นต้องตื่นตกใจทันที
  2. จดเวลาที่ไอ เช่น หลังวิ่ง ตอนตื่นนอน กลางคืน หรือไอทั้งวัน เพื่อเล่าให้สัตวแพทย์ฟัง
  3. ถ่ายคลิปเสียงไอไว้ด้วย เพราะเจ้าของเล่าอาการได้ไม่แม่นเท่าเสียงจริง
  4. แยกไอออกจากการจามย้อน (reverse sneeze) ซึ่งเป็นเสียงหายใจเข้าแบบฮึบ ๆ ไม่ใช่การไอ
  5. ถ้ายังไออยู่หลายวันหรือมีอาการอื่นร่วมด้วย ให้พาไปพบสัตวแพทย์เพื่อหาสาเหตุที่แท้จริง
ต้องพบสัตวแพทย์ทันทีถ้าสัตว์ไอแล้วหายใจลำบาก เหงือกซีดหรือเขียว เป็นลม สลบ ไอเป็นเลือด หรือไอเหมือนมีอะไรติดคอจนสำลัก เพราะอาจเป็นสิ่งแปลกปลอมหรือภาวะหัวใจวายที่อันตรายถึงชีวิต

ความเชื่อผิด ๆ เรื่องยาแก้ไอ

ความเชื่อ: หมาแมวไอ ก็เอายาแก้ไอของคนมาให้กินได้

ความจริง: ห้ามให้ยาแก้ไอหรือยาอื่นของคนกับสัตว์เด็ดขาด เพราะมีส่วนผสมและขนาดที่อันตรายต่อแมวและสุนัข เช่น พาราเซตามอลหรือสารให้ความหวานบางชนิด อาจทำให้ตายได้ ต้องใช้ยาที่สัตวแพทย์สั่งจ่ายเท่านั้น

การยับยั้งไอเองอาจมีผลเสีย โดยเฉพาะถ้าไอแบบมีเสมหะ เพราะเสมหะที่ค้างอยู่จะยิ่งเป็นแหล่งเพาะเชื้อ การรักษาจึงควรมุ่งที่สาเหตุ เช่น กำจัดฝุ่นหรือรักษาโรคต้นเหตุ ไม่ใช่แค่กดอาการไอ

เมื่อไรคือสัญญาณฉุกเฉิน

สัตว์เลี้ยงที่ไอเพียงครั้งสองครั้งแล้วหายเอง ร่าเริงและกินได้ปกติ อาจไม่ใช่เรื่องเร่งด่วน แต่ถ้าไอต่อเนื่องเกิน 2–3 วัน ไอแย่ลงเรื่อย ๆ หรือมีไข้ ซึม ไม่กินอาหาร เบื่ออาหาร เบื่อเล่น ร่วมด้วย ควรพบสัตวแพทย์โดยเร็ว เพราะโรคบางอย่างเช่น ไข้หัด ปอดบวม หรือโรคหัวใจ ถ้าปล่อยไว้อาจอันตราย

ตัวอย่างจากคลินิก

สุนัขพันธุ์ปอมวัย 9 ปีไอเป็นช่วง ๆ ตอนกลางคืนนานเดือนกว่า เจ้าของคิดว่าเป็นแค่อาการหลอดลมยุบตามวัย แต่เมื่อตรวจเอ็กซ์เรย์พบหัวใจโตและมีน้ำในปอดจากโรคหัวใจ หลังเริ่มยารักษาโรคหัวใจ อาการไอกลับดีขึ้นภายในสองสัปดาห์ โรคหัวใจที่พบช้าอาจสายเกินรักษา

เรื่องน่ารู้: การไอคือกลไกป้องกันตัวของร่างกายเพื่อขับสิ่งระคายเคืองและเชื้อโรคออกจากทางเดินหายใจ ในสุนัขแก่ ไอตอนกลางคืนหรือไอหลังออกกำลังกายอาจบ่งชี้โรคหัวใจ ส่วนแมวที่ไอแบบก้มตัวหอบอาจเป็นโรคหืดแมว

คำถามพบบ่อย

หมาไอเหมือนมีอะไรติดคอ เป็นอะไรได้บ้าง?

ที่พบบ่อยคือไอกรนสุนัขซึ่งทำให้ไอเสียงกบแบบแห้ง ๆ ซ้ำ ๆ แต่ก็อาจเป็นสิ่งแปลกปลอมติดคอหรือหลอดลมยุบได้ ควรให้สัตวแพทย์ตรวจหาสาเหตุ

แมวไอแบบก้มตัวพ่น ๆ อันตรายไหม?

แมวไอแบบนี้มักเข้าข่ายโรคหืดแมว (feline asthma) ควรพาไปตรวจโดยเร็ว เพราะถ้าเป็นหืดจริงต้องจัดการอาการและลดตัวกระตุ้น ไม่ใช่ปล่อยไว้

ไอกับจามย้อนต่างกันยังไง?

ไอคือการขับลมหายใจออกอย่างรวดเร็วพร้อมเสียงไอ ส่วนจามย้อน (reverse sneeze) เป็นการหายใจเข้าทางจมูกอย่างแรงและเร็วแบบเสียงฮึบ ๆ มักเกิดกับหมาเล็กและไม่ใช่การไอจริง

ต้องพาหมาไปพบสัตวแพทย์ทุกครั้งที่ไอไหม?

ไม่จำเป็นทุกครั้ง ถ้าไอครั้งเดียวแล้วหยุดและสัตว์ยังร่าเริงปกติก็สังเกตได้ แต่ถ้าไอต่อเนื่องหลายวัน ไอแย่ลง หรือมีอาการอื่นร่วมด้วย ควรพบสัตวแพทย์

แหล่งอ้างอิง

VCA — Testing for Cough

ไอ (อาการ) — วิกิพีเดียภาษาไทย

อ่านต่อในหมวดอาการที่พบบ่อย

บทความอื่นในหมวดเดียวกัน ลองอ่านเพิ่มเพื่อเข้าใจครบทุกมุม

หมาแมวอาเจียนบ่อย แค่กินเร็วไป หรือสัญญาณอันตราย? แยกให้ออกก่อนสายหมาแมวอาเจียนบ่อย แค่กินเร็วไป หรือสัญญาณอันตราย? แยกให้ออกก่อนสายVomiting in Cats & Dogsหมาแมวท้องร่วง ตัวซึมปากแห้ง อันตรายแค่ไหน? ดูแลให้ไม่ขาดน้ำหมาแมวท้องร่วง ตัวซึมปากแห้ง อันตรายแค่ไหน? ดูแลให้ไม่ขาดน้ำDiarrhea in Cats & Dogsหมาแมวคันเกาจนขนร่วง หมัดหรือภูมิแพ้กันแน่? หาสาเหตุให้เจอหมาแมวคันเกาจนขนร่วง หมัดหรือภูมิแพ้กันแน่? หาสาเหตุให้เจอItching & Skin Problemsแมวไอเหอะ ๆ เหมือนจะอาเจียน ก้อนขนหรือสัญญาณอันตราย?แมวไอเหอะ ๆ เหมือนจะอาเจียน ก้อนขนหรือสัญญาณอันตราย?Hairballs vs. Coughing in Catsสุนัขหอบแรงผิดปกติ ฮีตสโตรกหรือแค่เหนื่อย? รู้ก่อนสายสุนัขหอบแรงผิดปกติ ฮีตสโตรกหรือแค่เหนื่อย? รู้ก่อนสายDog Panting & Heatstrokeแมวฉี่กระปริบกระปรอยท่าฉี่แปลก ๆ ระวังโรคท่อปัสสาวะอุดตันแมวฉี่กระปริบกระปรอยท่าฉี่แปลก ๆ ระวังโรคท่อปัสสาวะอุดตันFeline Urinary Problems & Urethral Blockageหมาแมวชัก ตัวแข็ง ตาค้าง ต้องทำอะไรทันทีกลางเหตุการณ์แบบนี้หมาแมวชัก ตัวแข็ง ตาค้าง ต้องทำอะไรทันทีกลางเหตุการณ์แบบนี้Seizures in Dogs & Cats: What to Doหมาแมวเบ่งถ่ายไม่ออก ท้องผูกหรือลำไส้อุดตัน? รู้จักแยกและแก้ถูกวิธีหมาแมวเบ่งถ่ายไม่ออก ท้องผูกหรือลำไส้อุดตัน? รู้จักแยกและแก้ถูกวิธีConstipation in Dogs & Catsตาแดง ขี้ตาเยอะ ขยี้ตาบ่อย ระคายเคืองตาหมาแมวดูแลยังไงตาแดง ขี้ตาเยอะ ขยี้ตาบ่อย ระคายเคืองตาหมาแมวดูแลยังไงEye Irritation & Discharge in Petsหมาเดินกะเผลก มีทั้งขี้เล่นและบาดเจ็บจริง ลองเช็กแบบนี้ก่อนพาไปหาหมอหมาเดินกะเผลก มีทั้งขี้เล่นและบาดเจ็บจริง ลองเช็กแบบนี้ก่อนพาไปหาหมอLimping in Dogsหมาแมวส่ายหัว เกาหู แคะหู เหม็นตุ่ย ตุ้มหูบวม หูอักเสบห้ามปล่อยเนิ่นนานหมาแมวส่ายหัว เกาหู แคะหู เหม็นตุ่ย ตุ้มหูบวม หูอักเสบห้ามปล่อยเนิ่นนานEar Problems in Dogs and Catsแมวจามบ่อย ๆ จามถี่ มีน้ำมูก ต้องแยกสาเหตุ ภูมิแพ้ เชื้อไวรัส หรือสิ่งแปลกปลอมแมวจามบ่อย ๆ จามถี่ มีน้ำมูก ต้องแยกสาเหตุ ภูมิแพ้ เชื้อไวรัส หรือสิ่งแปลกปลอมSneezing in Catsเจอก้อนเนื้อ ก้อนไขมัน ไฝ ตุ่ม บนตัวหมาแมว รู้จักชนิดและสัญญาณอันตรายก่อนตื่นตระหนกเจอก้อนเนื้อ ก้อนไขมัน ไฝ ตุ่ม บนตัวหมาแมว รู้จักชนิดและสัญญาณอันตรายก่อนตื่นตระหนกSkin Lumps and Bumps in Dogs and Catsหมาแมวน้ำหนักลดโดยไม่ได้ลดอาหาร ตัวผอมลงเรื่อย ๆ ต้องตรวจหาสาเหตุอะไรบ้างหมาแมวน้ำหนักลดโดยไม่ได้ลดอาหาร ตัวผอมลงเรื่อย ๆ ต้องตรวจหาสาเหตุอะไรบ้างUnexplained Weight Loss in Dogs and Catsหมาแมวมีกลิ่นปากเหม็น อย่ามองข้าม สาเหตุที่แท้จริงและการดูแลหมาแมวมีกลิ่นปากเหม็น อย่ามองข้าม สาเหตุที่แท้จริงและการดูแลBad Breath (Halitosis) in Dogs and Catsหมาแมวซึม เฉื่อย ไม่มีแรง อาการที่บอกว่าร่างกายกำลังมีปัญหาหมาแมวซึม เฉื่อย ไม่มีแรง อาการที่บอกว่าร่างกายกำลังมีปัญหาLethargy in Dogs and Catsหมาแมวตัวร้อนเป็นไข้ วัดอุณหภูมิอย่างไรและเมื่อไรต้องพาไปหาหมอหมาแมวตัวร้อนเป็นไข้ วัดอุณหภูมิอย่างไรและเมื่อไรต้องพาไปหาหมอFever in Dogs and Catsหมาแมวเบื่ออาหารไม่ยอมกิน ต้องจัดการภายใน 24–48 ชั่วโมงหมาแมวเบื่ออาหารไม่ยอมกิน ต้องจัดการภายใน 24–48 ชั่วโมงLoss of Appetite (Anorexia) in Dogs and Catsหมาแมวน้ำลายไหลมากผิดปกติ สาเหตุและสัญญาณอันตรายที่ต้องรีบพบหมอหมาแมวน้ำลายไหลมากผิดปกติ สาเหตุและสัญญาณอันตรายที่ต้องรีบพบหมอExcessive Drooling (Ptyalism) in Dogs and Cats